De campus van de Erasmus Universiteit Rotterdam herbergt een schat aan architectuur, kunst en andere objecten met een mooi verhaal. Kom eens bij ons kijken! Deze week: een gebouwd vernoemd naar feministe Henny Langeveld.
Het contrast kan niet groter. Toen sociologe Henny Langeveld (1926-2004) in de jaren ’80 naar de Erasmus Universiteit terugkeerde als bijzonder hoogleraar vrouwenstudies, kreeg ze een kamertje in ‘de put’, weggestopt onder een plein, met alleen uitzicht op een verzonken patio. Maar postuum kreeg ze in 2022 alle eer die ze verdient, als naamgever van het fonkelnieuwe onderwijsgebouw ‘Langeveld’. Het kan verkeren.
Deze eer kreeg Langeveld uiteraard vanwege haar gigantische verdienste in de sociologische wetenschap. Maar stiekem ook omdat ze in 1968 de eerste vrouwelijke hoogleraar werd van de NEH (Nederlands Economische Hogeschool, de voorloper van de Erasmus Universiteit).
Als je Langeveld’s meest invloedrijke publicatie ‘vrouw beroep maatschappij -analyse van een vertraagde emancipatie’ uit 1969 leest, begrijp je de kracht van haar werk.
Het motief voor het onderzoek is haarscherp ‘Een wereld, waarin de ene helft van de mensheid de andere helft niet voor vol aanziet, zal ook nooit de vele andere minderheidsproblemen oplossen’, schrijft ze in de inleiding. Ze betoogt daarnaast dat juist de arbeidsmarkt de plek is voor vrouwenemancipatie. En ze noemt dat het in wezen gaat om een rolconflict. In haar woorden: ‘een algemene -dat wil zeggen: voor de man- geschapen beroepsrol botst met de gezinsrol van de vrouw.’
Langeveld beschouwt de arbeidsmarkt als een totaalsysteem dat is ingericht op basis van ongelijkheid tussen man en vrouw, en dat opnieuw ‘geinstitutionaliseerd’ moet worden om gelijke kansen te bieden. De bedrijven, de vakbeweging, de arbeidsbemiddeling, het onderwijs zijn subsystemen waarin de verandering moet plaatsvinden.
Ik voel ongemak bij het lezen, want ondanks dat het boek uit 1969 stamt, komt het gedeelte over hoe vrouwen worden uitgesloten van sommige beroepen, of slechts een deel van een beroep mogen vervullen, of hetzelfde doen als mannen maar minder worden gewaardeerd, verdacht bekend voor. Ook in 2025 zijn vrouwen in bepaalde beroepsgroepen zwaar ondervertenwoordigd. En zijn er nog steeds mensen die zeggen dat vrouwen beter zijn in verzorgende -met de gezinsrol overlappende- beroepen. En er is ook nog steeds een loonkloof tussen mannen en vrouwen die hetzelfde werk doen.
De Erasmus Universiteit streeft actief naar het verhogen van het aantal vrouwelijke hoogleraren. En dat lukt: gestaag groeit het aantal. Daarmee hoopt de universiteit rolmodellen te creëren voor jonge vrouwen. Ook een ‘echte’ baan als hoogleraar is bereikbaar voor vrouwen. En andersom: de gezinsrol is net zo voor de man als voor de vrouw. Draag het uit.
Pepijns Post 