De campus van de Erasmus Universiteit Rotterdam herbergt een schat aan architectuur, kunst en andere objecten met een mooi verhaal. Kom eens bij ons kijken! Deze week: BAYLE HUISJE
Ik ben blij met Erasmus als naamgever van onze mooie universiteit, maar we hadden evengoed de Bayle Universiteit kunnen heten. Erasmus en Bayle waren beiden denkers die zich op een moderne manier verhielden tot het heersende religieuze wereldbeeld. Ze waren ieder voor zich wegbereiders, de een van het Humanisme en de andere van de Verlichting. En het waren beiden migranten. Erasmus werd in Rotterdam geboren maar bracht de rest van zijn leven elders door. Bayle is geboren in Frankrijk, maar verhuisde vanwege de onderdrukking van het protestantisme naar Rotterdam. De ene filosoof ging. De andere kwam.
Toegegeven, de naam van Erasmus is wel wat groter dan die van Bayle. Maar toch mag de laatste niet onderschat worden. Bayle was aanvankelijk professor aan de protestantse academie van Sedan, totdat het vijandig klimaat voor alles dat niet katholiek was zorgde voor een uittocht van intellectuelen uit Frankrijk naar buurlanden. Zo ook van Bayle, die na flink wat lobbywerk politiek asiel kreeg aangeboden in Rotterdam en waarvoor zelfs een nieuwe school werd opgericht om hem een hoogleraarschap te bezorgen: de ‘illustere school’ van Rotterdam.
In zijn Rotterdamse tijd riep Bayle op tot tolerantie en verdraagzaamheid: we moeten de anderen beoordelen op wat ze doen en ons niet druk maken om wat ze geloven. En we moeten anderen ook niets op willen leggen. Daarover ontbrandde een hevige richtingenstrijd met mede hugenoot en predikant Piere Jurieu. Ook Bayle’s weigering om in een in 1780 waargenomen komeet een onheilsboodschap van God te zien, maakte hem controversieel. Rotterdam was dan wel protestants, maar niet minder dogmatisch dan de Katholieken. Ook hier was men nog niet helemaal klaar voor Bayle’s verlichte geest.
Bayle leefde tot zijn dood in Rotterdam en werd aldaar begraven. Zijn graf in de Waalse Kerk is helaas geruimd. Zijn overblijfselen zijn samen met die van anderen uit de kerk herbegraven in een gezamenlijk graf op begraafplaats Crooswijk.
In 2004 kreeg kunstenaar Paul Cox de opdracht om een beeld te ontwerpen dat een plek zou krijgen in Crooswijk. Cox ontwierp geen beeld, maar een ‘teksthuisje’, waar mensen kunnen zitten en in de stijl van Bayle met elkaar konden filosoferen. Omdat het huisje een hangplek werd voor blowende jongeren, is het uiteindelijk verwijderd en aangeboden aan de Erasmus Universiteit. Sindsdien staat het op de campus, in park noord. Het is een plek om je even terug te trekken en na te denken. Ik ben er graag.
Pepijns Post 