De campus van de Erasmus Universiteit Rotterdam herbergt een schat aan architectuur, kunst en andere objecten met een mooi verhaal. Kom eens bij ons kijken! Deze week: PENTAGONISM.
Het is eigenlijk onmogelijk om de gigantische ‘polyhedral net structure’ van Gerard Caris (1925-2025) niet te zien wanneer je de Theil hal van de Erasmus Universiteit binnenwandelt. Een gigantische constructie van stalen buizen en witte regelmatige twaalfvlakken staat opgesteld in het midden van de hal.
Het doet denken aan het Atomium in Brussel, aan de domes van Buckminster Fuller (zoek die maar eens op als je ze niet kent) of -dichter bij huis- de kubuswoningen van Piet Blom. Het zijn stuk voor stuk gebouwen of kunstwerken die zijn opgebouwd volgens de wetmatigheid van een regelmatige wiskundige vorm, aaneengeschakeld in een repeterende structuur.
Alleen, er is iets aan die polyhedral net structure die Caris’ werk onderscheid van alle andere structuralistische kunst of architectuur. En dat heeft te maken met de basisvorm die hij koos: de vijfhoek, of de 3d variant daarvan: de dodecaëder.
Anders dan de bol, de kubus of de zeshoek, is met een repeterende regelmatige vijfhoek geen vlakvulling te maken. Ga maar na: hoe je de aan elkaar identieke vijfhoeken ook schakelt, er blijft altijd restruimte over. Daarom komt de vorm nauwelijks voor in de natuur en ook niet in de architectuur.
Juist omdat de regelmatige vijfhoek zo’n moeilijk geval is, stelde Caris deze tot het centrale motief in zijn werk. Voor hem staat de vorm voor alles dat niet gemakkelijk past bij onze ruimtelijke beleving. Hij stelde zich een wereld van meerdere dimensies voor, waarvan we af en toe een glimp opvangen. Caris noemde zijn kunst ‘pentagonism’. Het beeld in de Theil hal is daar één van de resultaten van.
Je gehele creatieve carrière wijden aan een vijfhoek. Dat klinkt net zo buitenissig als de vijfhoek dat is. Caris moet een bijzondere man zijn geweest. -Helaas kan ik het niet zelf onderzoeken, want Caris overleed begin 2025 op 99-jarige leeftijd.
Pepijns Post 